Onderwijs is het machtigste wapen dat je kan gebruiken om de wereld te veranderen (Nelson Mandela).

Ieder jaar weer is de tijd van de eindexamens voor de middelbare school een tijd van stress voor veel pubers en hun familie, in Nederland maar ook ver daarbuiten. Voor veel mensen in ontwikkelingslanden zal de uitslag van dat examen bepalend zijn voor hun toekomstmogelijkheden en dat geldt ook hier in Cambodja.

Het Cambodjaanse onderwijs is nog lang niet in goede staat. De Rode Khmer waardeerden handarbeid en wantrouwden onderwijs. Ze vermoordden onderwijzers en sloten scholen, dus vanaf 1980 moest het onderwijs helemaal opnieuw opgebouwd worden. Inmiddels gaat rond de 95% van de kinderen naar school, maar de meerderheid haakt tijdens of zelfs al voor de middelbare school af en verlaat de school zonder diploma. De kinderen die eindexamen doen, zijn dus de doorzetters of ze komen uit welgesteldere families waar privé-scholen de norm zijn. In Cambodja is een diploma van de middelbare school noodzakelijk om toegang te krijgen tot de universiteit (waaronder ook de hogescholen vallen).

De eindexamens zijn in juli afgenomen, en afgelopen week werd de uitslag bekend. Er waren dit jaar 93.000 kandidaten, een gebruikelijk aantal. Van de kandidaten is 25% geslaagd voor het examen, waarvan ruim 80% met een zesje. Vorig jaar was nog 87% van de kandidaten geslaagd, een voortzetting van de stijgende lijn in de jaren ervoor, dus dit is een bedroevend resultaat.
Althans, het is bedroevend dat er zo weinig mensen geslaagd zijn, maar de reden erachter is eigenlijk een hele stap voorwaarts. De slechte uitslag is niet veroorzaakt doordat het examen zo moeilijk was, niet moeilijker dan de afgelopen jaren in ieder geval. Het komt ook niet doordat de leerlingen ineens zo dom zijn of omdat het onderwijs veel slechter is geworden. Nee, dit jaar heeft het Ministerie van Onderwijs de wijze beslissing genomen om het eindexamen serieus te nemen en fraude te voorkomen. Klinkt als een open deur? Mwah, niet hier. Tot en met het afgelopen jaar was het mogelijk spiekbriefjes en mobiele telefoons mee te nemen de examenzaal in. Tegen betaling verzorgden leraren antwoordmodellen die meegenomen konden worden en als je het helemaal niet zag zitten, was het mogelijk iemand anders het examen voor jou te laten afleggen. Dit schooljaar had het Ministerie in september aangekondigd de wijdverbreide fraude te gaan bestrijden, en tot verrassing van vele examenkandidaten hebben ze dat ook waargemaakt. Ze hebben onafhankelijke waarnemers ingezet via de anti-corruptie commissie, ze hebben daadwerkelijk gecontroleerd op identiteit van de kandidaten en ze hebben zelfs kandidaten die poogden te frauderen uitgesloten van deelname. Met deze uitslag als resultaat.

Hoe goed de achtergrond ook mag zijn, dit levert een probleem op voor alle betrokkenen. Het is een probleem voor de universiteiten, die alleen geslaagde kandidaten kunnen aannemen en gerekend hebben op veel meer nieuwe studenten. Het is een probleem voor de kandidaten omdat die een florissante carrière wel kunnen vergeten én het is een probleem voor de overheid omdat ze zoveel slecht opgeleide mensen niet kunnen gebruiken in een land dat schreeuwt om volwassenen met een voltooide opleiding. In Nederland wordt, bij onverwacht slechte resultaten voor een vak, de normering achteraf aangepast en komen de resultaten alsnog op het gemiddelde uit. Dat doen ze hier dus niet, gezakt is gezakt. Om het leed wat te verzachten en meer mensen een kans te bieden om te slagen komt er in oktober een herkansing. Nou ben ik alleen benieuwd of de controle dan net zo streng zal zijn!

Update: het resultaat van de herkansing is nog slechter, slechts 18% is geslaagd.

De filosofie van de schoolklas in één generatie zal de filosofie van de overheid zijn in de volgende generatie (Abraham Lincoln).