Op de markt groenten kopen door te wijzen naar wat je wilt hebben en met een glimlach wat Arabische getallen te brabbelen om af te rekenen gaat  prima. Bij het begroeten van mensen op straat of je collega’s is de toon waarop je iets zegt belangrijker dan wat je precies zegt. Het wordt anders als je echt moet gaan samenwerken. Dan blijkt hoezeer intonatie en lichaamstaal cultuurgebonden zijn.

Het gebeurt tijdens bijeenkomsten regelmatig dat ik om me heen kijk en twee dingen zie gebeuren. De aanwezigen hangen onderuit in hun stoel óf ze zitten op het puntje van hun stoel. Dat betekent dus niet dat degenen die onderuit hangen niet geïnteresseerd zijn en degenen die op het puntje van hun stoel zitten juist wel. Ik heb inmiddels mogen (moeten?) ervaren dat het simpelweg de enige twee mogelijkheden zijn om op dit soort stoelen te zitten en dat je rug het erg fijn vindt als je dat af en toe afwisselt.

Afgelopen week had ik een presentatie gemaakt in powerpoint en er moesten nog wat dingen aangepast worden. Met een aantal collega’s hebben we de presentatie bekeken om te zien wat we nog wilden wijzigen. Eén van de collega’s is een zeer actieve spring in het veld die dwars door de presentatie heen schoot met ideeën. Eerst naar de laatste sheets en dan weer terug  omhoog. Dat werd duidelijk gemaakt door: “up, up!” op zo’n bevelende toon en met een ongeduldig wapperend handgebaar. Daar bedoelen ze hier niets mee, dat weet ik wel. Zo vragen bedelaars zelfs om geld: “give me one pound!” op een toon alsof ze de bevelhebber van het leger zijn en tegen een soldaat praten die hun orders moet uitvoeren. Nou, ik dacht het niet. In het lokale Arabische dialect is er niets aan de hand als je het zo doet, ze hebben zelfs geen woord voor “alsjeblieft”. Maar dit was in het Engels en ik ben niet lokaal, dus ik vind het toch echt gewoon verschrikkelijk onbeleefd. In Nederland word ik al opstandig als iemand op een normale toon zegt dat ik iets “moet” doen. Ik heb de collega hier vriendelijk verzocht zijn toon te matigen en te vragen wat hij wilde in plaats van het te bevelen. Een volstrekt niet-begrijpende blik was mijn deel, hij had werkelijk geen idee waar ik op doelde. Ik had het even helemaal gehad met hem en heb hem de computermuis overhandigd om het zelf te doen. Een uur later had hij heel vriendelijk allerlei foto’s verzameld om te gebruiken in de presentatie en kwam hij die op een stickje naar me toe brengen, dat dan weer wel.

“When in Rome, do as the Romans do”. Ja, een goed voornemen, maar dan moet je wel goed interpreteren wat die Romeinen doen!

Het citaat uit de titel is van Peter Benary